|  Dennis Ritchie
1941-2011
TUKG objektifi, temel UNIX'i öğretmek için değil özgü yönleri hakkında bilgi sağlamaktadır ve bu nedenle başka belgeleri okumanız gerekebilir. UNIX'i Tanıyalım
UNIX'in ilk versiyonu, Murray Hill, New Jersey'deki AT&T Bell Laboratuvarlarında Kenneth Thompson ve Dennis Ritchie tarafından 1969'da geliştirilmiştir. Ken Thompson'un orijinal çalışması, Bell Laboratuvarlarının MULTICS (Multiplexed Information Computing System) projesinden (kendisi de bu projeye dahildi) elini çekmesi sonrasında ortaya konulmuştur.
Yaratıcılardan en az birinin dediğine göre, Ken Thompson, UNIX'i, MULTICS projesini bıraktıktan sonra cebine attığı bir yedek DEC PDP-7 ile oyun oynayabilmek üzere yazmış. Her ne kadar bu kendisini teşvik eden sebeplerin bir kısmını oluştursa da, tüm hikayenin bundan ibaret olmaması muhtemeldir. DEC PDP-7 üzerinde uzay ile ilişkili programlar (uydu yörünge hesaplayıcıları, ay takvimleri, uzay savaşı oyunları, vs.) geliştirmeye başlamıştı. Ancak, program geliştirme ortamı, MULTICS çerçevesinde kullanmaya alıştığından çok daha ilkeldi. Dolayısıyla işleri biraz kolaylaştırmak için, yalnızca MULTICS'de en çok talep gören ve esas niteliği taşıyan unsurları kullanarak DEC PDP-7 için yeni bir işletim sistemi yazmaya karar verdi.
DEC PDP-7'nin çevirme dili aracılığı ile çalışırken, hiyerarşik bir dosya depolama sistemi, bir dizi yardımcı program ve merkezi yönetici programı geliştirmiştir. Bütün bunlar aracılığı ile basit bir tek kullanıcılı işletim sistemi ortaya koymuştur. Dolayısıyla, (MULTICS gibi) devasa bir çok kullanıcılı sistem yerine, oldukça sınırlı bir kapasiteye sahip bir bilgisayar üzerinde küçük bir tek kullanıcılı işletim sistemi oluşturmuştur. Çok kullanıcıdan tek kullanıcıya geçilmesi, Brian Kernighan'ın (Bell Laboratuvarlarında çalışan bir başka bilgisayar uzmanı) bu yeni sistemi UNICS olarak isimlendirmeyi önermesine kısmen neden olmuştur. Ancak, Thompson'ın bu yeni işletim sisteminin ilk versiyonunu üzerinde hazırladığı DEC PDP-7'nin program geliştirme ortamı içerisindeki dosya ismi kısıtlamaları, bu ismi dört karaktere indirmesine neden olmuştur. Günümüzde hala bilinmekte olan UNIX isminin doğuşu bu şekilde gerçekleşmiştir. Aslında, UNIX, MULTICS üzerinde yapılan bir kelime oyunudur. "multi"(çoklu) "uni"(tekli) ifadesi ile değiştirilmiş ve "cs" kısmı ise aynı sesi veren "x" harfine çevrilmiştir.
UNIX işletim sistemi, bilgisayar bilimi departmanı içerisindeki iş arkadaşları arasında oldukça rağbet görmüştür zira bunun kullanımı, yazılım geliştirme işini çok daha kolay bir hale getirmekteydi. Bu sisteme daha sonrasında bir takım metin ve veri işleme araçları eklenmiştir. Bu yeni versiyon, Bell Laboratuvarlarının hukuk işleri dairesi tarafından kullanılmış (burada patentlerin hazırlanması için bir metin işleme aracı olarak kullanılmıştır) ve geliştiricilerin, çok daha güvenilir ve modern bir bilgisayar olan DEC PDP-11'e sahip olmalarını sağlamaya yetecek kadar para kaynağı elde etmelerini sağlamıştır. 16 bit DEC PDP-11, ikinci UNIX platformu haline gelmiş ve hafıza yönetim donanımı sayesinde çoklu kullanıcı özelliklerine geçiş yapmıştır.
C programlama dilinin mucidi Dennis Ritchie UNIX işletim sisteminin ortak yaratıcısı olarak kabul edilmektedir. UNIX'in tarihindeki dönüm noktası, 1972-1974 döneminde neredeyse tamamen C ortamında tekrar hazırlanması ile meydana gelmiştir. Bu da ilk kaynağı taşınabilir işletim sisteminin yaratılması anlamına gelmiştir. UNIX işletim sisteminin DEC sınıfından olmayan bir bilgisayar üzerinde ilk olarak kullanılması, 1980'de 32 bit'lik bir INTERDATA 8/32 minibilgisayar sisteminde gerçekleşmiş ancak bu sayede söz konusu işletim sisteminin bir takım zayıflıkları gün yüzüne çıkmıştır. UNIX bunu takiben birçok farklı insanın elinde değişikliklerden ve genişlemelerden geçmiştir. Bunun sonucunda eşsiz derecede esnek ve geliştirici dostu bir ortam ortaya çıkmıştır.
UNIX'in 6. Versiyonu (DEC PDP-11 serisi üzerinde işletilmekteydi) kamuya sunuldu ve veri ortamı masrafları için herhangi bir yazılım desteği olmadan ancak tüm kaynak kodu ile birlikte üniversitelere lisanslandı. Bu durum, Berkeley'deki Kaliforniya Üniversitesi'nin UNIX'i geliştirmesinin ve en güçlü savunucularından biri haline gelmesinin kapısını açmıştır. Berkeley'e bu hususta yardımcı olan bir diğer unsur ise, Bell Laboratuvarlarından aldığı bir maaşlı izin sırasında (bu izin 1975 yılında başlamıştır), Ken Thompson'ın bir öğretim üyesini ziyaret için Berkeley'de birkaç yıl geçirmiş olmasıdır. Orada geçirdiği süre boyunca, 6. Versiyon bir UNIX'in bir PDP-11/70 üzerine kurulmasına yardımcı olmuştur. Bu dönem boyunca, Berkeley, UNIX sistemi için yararlı genişletmeler hazırlamış ve yazılım desteği sunmuştur. 1977'de, UC-Berkeley (Berkeley Kaliforniya Üniversitesi), daha sonra BSD olarak bilinmeye başlayacak olan UNIX'in ilk Berkeley Yazılım Dağıtımını (Berkeley Software Distribution) piyasaya sürmüştür. Zaman içerisinde, BSD, C shell gibi yenilikler ile kullanıcıların beğenisini kazanmıştır. Berkeley, 1993'de 4.4 BSD ismindeki en son versiyonu ile BSD UNIX geliştirmelerine son vermiştir. Başlangıçta Berkeley'de Kaliforniya Üniversitesi tarafından geliştirilmiş olan BSD/OS işletim sisteminin ticari tedarikçisi Berkeley Software Design, Inc. (BSDI - Berkeley Yazılım Tasarımı Şirketi)'dir. BSD/OS, 2001 Nisan ayında Wind River Systems tarafından satın alındı. 2003 yılı sonunda BSD/OS satışı ve desteği durduruldu.
UNIX, 1977'ye kadar birçok revizyondan geçmiş ve ilk olarak Interactive Systems Corporation tarafından ticari olarak piyasaya sürüldüğü 1977 yılına kadar popülerlik kazanmıştır. 1978 tarihli v7, ilk defa Bourne Shell içermekteydi. 1983'e gelindiğinde, ticari kâr giderek büyüyordu ve Sun Microsystems, bir UNIX iş istasyonu üretti. Direk olarak AT&T UNIX'den türetilmiş olan System V ortaya çıktı. Bu sistem, günümüzde çok daha geniş bir çevrede kullanılmakta olan versiyonunun protipidir. 1991'de, UNIX, dünyada en çok kullanılan çok kullanıcılı genel amaçlı işletim sistemi haline gelmiştir. UNIX belirli bir assembly dili yerine C dili ile yazılmıştır. UNIX uygulamaları kolayca diğer UNIX makinelere taşınabilir.
UNIX işletim sistemi çok görevli, çok kullanıcılı olarak nitelendirilir ve aynı anda aynı makina üzerinde çalışma olanağı sağlar.
UNIX sistemleri her yerde vardır. (Bu özellikle akademik dünyada geçerlidir.)
UNIX mühendislik ve bilimsel iş istasyonları için tercih edilen işletim sistemidir. |
